महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGA) ही योजना ग्रामीण भागातील बेरोजगार नागरिकांना काम उपलब्ध करून देण्यासाठी आहे. यामध्ये प्रत्येक पात्र कुटुंबाला वर्षभरात किमान १०० दिवस रोजगाराची हमी दिली जाते. रोजगाराच्या बदल्यात गावातील रस्ते, पाणीटाकी, नाले, शेततळी यांसारखी विकासकामे केली जातात. यामुळे ग्रामविकासास चालना मिळते आणि बेरोजगारी कमी होते.
“सर्वांसाठी घरे” या संकल्पनेवर आधारित ही योजना आहे. गरीब व पात्र कुटुंबांना सन्मानाने राहण्यासाठी पक्की घरे उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा उद्देश आहे. प्रत्येक घरात वीज, पाणी व स्वच्छतागृहाची सुविधा दिली जाते. यामुळे ग्रामीण भागातील कुटुंबांचे जीवनमान उंचावते. ही योजना थेट बँक खात्यात अनुदान जमा करून दिली जाते.
स्वच्छ भारत अभियान ही योजना ग्रामीण व शहरी भाग स्वच्छ करण्यासाठी राबवली जाते. खुले शौचमुक्त गाव, कचरा व्यवस्थापन आणि स्वच्छ पाण्याची सुविधा हा योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. गावोगावी शौचालय बांधकाम, कचरा वर्गीकरण व कंपोस्टिंग यांसाठी नागरिकांना प्रोत्साहन दिले जाते. या मोहिमेमुळे गावांचे आरोग्यदायी वातावरण तयार होते. ही योजना नागरिकांच्या सक्रिय सहभागातून यशस्वी होते.
जल जीवन मिशन या योजनेत प्रत्येक ग्रामीण घरापर्यंत शुद्ध आणि सुरक्षित पिण्याचे पाणी पोहोचविण्याचे उद्दिष्ट आहे. गावोगावी नळाद्वारे थेट पाणीपुरवठा करण्यासाठी पाणी योजना, टाक्या व पाइपलाईन बसवली जाते. महिलांचा पाण्यासाठीचा त्रास कमी होतो आणि आरोग्य सुधारते. शाळा व अंगणवाडी केंद्रांनाही शुद्ध पाणी उपलब्ध केले जाते. ही योजना पाणी संवर्धनालाही प्रोत्साहन देते.
प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना ही योजना ग्रामीण महिलांना धूरमुक्त स्वयंपाकघर देण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. यात पात्र कुटुंबातील महिलांना मोफत गॅस कनेक्शन आणि गॅस स्टोव्ह दिला जातो. त्यामुळे आरोग्याच्या समस्या कमी होतात आणि वेळेची बचत होते. महिलांना लाकूडफाटा गोळा करण्यापासून सुटका मिळते. ही योजना महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी महत्वाची ठरते.
संकेतस्थळावरील माहितीचा सर्वाधिकार संपूर्णपणे संबंधित ग्रामविकास अधिकारी आणि प्रतिनिधी – “सदर ग्रामपंचायत” यांनी विकसित आणि होस्ट केलेले Ⓒ mazi-grampanchayat.innfo.in यांचे आहेत. त्यांचे सहाय्यक तांत्रिक / तंत्रज्ञ् सहकारी Cresta Vision Studios हे आहेत
